Para sa Isang Tatay: Kwentong OFW

(The article, entitled “Tatay“, was written by Mr. Luis I. Galicia under the pen name Estong Kawili III. It was published in Trinity University of Asia’s Literary Magazine “Aninag” 2001 issue. Mr. Galicia was the managing editor then of the student publication. He also uploaded the article in website, now defunct, in 2006. This was erroneously attributed to someone whose name appeared at the bottom of the article when it circulated through email. Apologies to Mr. Galicia. Thank you for allowing this great article to be shared with all Filipinos, especially our OFW brothers and sisters.)

1980 ako ipinanganak. Tatlong taon bago pinatay si Ninoy Aquino at anim na taon bago ang EDSA uprising. Taon ding ito nang nagkaroon ng malaking krisis sa langis ang buong mundo. P24.00 ang palitan ng dolyar sa piso at 48 milyon na ang populasyon ng Pilipinas. Ito rin ang taong unang pumunta ng Middle East ang tatay ko para magtrabaho.

Isang karpintero ang Tatay. Isang skilled worker. Malaki ang pangangailangan ng bansang pupuntahan ni Tatay sa mga katulad niya. Sabi ng Nanay mahirap daw ang buhay noong mga panahong iyon. Inabot na raw ang bansa ng economic depression na galing sa Europa at Amerika. Kaya minabuti ng Tatay na mag-abroad. Anupa’t dalawa ang pinag-aaral niya at may bago na naman siyang bibig na pakakainin.

Parating pinapaalala sa amin ng Nanay na “nagtiis kaming magkahiwalay ng tatay ninyo para magkaroon tayo ng maginhawang buhay.” Palibhasa’y parehas galing sa hirap, kaya siguro ganoon na lamang ang pananaw nila. Uuwi kada dalawang taon, tapos aalis na ulit pagkalipas ng dalawang buwan. Ganyan ang pattern ng buhay ng tatay ko.

Pumutok ang giyera sa Middle East noong 1989. Doon ko unang narinig ang mga salitang Operation:Desert Storm at Third Anti-Christ. Nandoon din si Tatay. Isang beses lamang siya nakatawag sa loob ng tatlong taon niyang pagkaka-stranded sa bansang iyon. Mabuti naman daw ang lagay niya. May tirahan naman daw sila at husto sa lahat ng pangangailangan. Hindi naman daw sila gagalawin sa giyera sabi ng embahada ng Pilipinas dahil hindi naman daw sila kasali sa awayan ng dalawang bansa at ng pakialamerong Amerika. Iyon naman pala eh, bakit ka pa rin nandyan?! Na-imagine ko na lang tuloy ang Tatay na parang isa sa mga sibilyan na dumadaan habang nakikipagbarilan ako sa larong Operation:Wolf sa SM City. Nang mahawi ang mga usok ng giyera umuwi na ang Tatay. Wala pang isang taon ay nakita ko na
naman ang aking sarili na nakasakay sa arkiladong dyip para ihatid ang Tatay sa Airport papuntang Middle East . Ikaw ba naman ang magkaroon ng pinag-aaral na nurse, isang seminarista at tatlo pa sa elementarya. Kailangang kumayod, kailangang kumita.

Kung tutuusin maraming na-miss ang Tatay sa buhay naming magkakapatid, lalo na sa akin. Wala siya nang una akong magtalumpati sa entablado. Wala din siya nang grumadweyt ako ng elementarya at hayskul. Wala siya nang una akong nakipagsuntukan sa kaklase ko nang inasar ako nito habang binibigay ko ang libreng plastic na singsing na galing sa cheese curls sa kaklase kong babae. Wala din siya para turuan akong magbasketbol tulad ng ginagawa ng mga kapitbahay ko sa kanilang anak. Wala rin siya para panoorin si Kuya na contestant sa Student Canteen at ako naman para sabitan niya ng medalya para sa mga math competition na sinalihan ko. Wala siya nang dumating ako sa punto ng aking buhay, na siya ring kinakatakutan ng lahat ng katulad kong nagbibinata- -ang magpatuli. Wala rin siya para turuan akong maglanggas

Wala siya nang kauna-unahang lumabas ang pangalan ko sa dyaryong pang-estudyante bilang isang editor. Ipinagtabi ko siya ng mga kopya para maipagmalaki sa kanyang pagdating. Wala siya nang una akong tumikim ng alak dahil binasted ako ng dinidigahan kong babae. Wala rin siya nang sumubok akong manigarilyo at itapon ito pagkatapos ng dalawang hithit pa lang. Wala siya, wala siya parati.

Napansin ko na lamang na mas naiibuhos naming magkakapatid ang oras namin sa labas ng bahay at sa eskwelahan. Ang Ate ay kagawad ng Sangguniang Kabataan, ang Kuya naman ay matagal nang kinuha ng seminaryo, ang dalawa kong kapatid ay may mga sarili nang kina-career at ako naman ay natutuon sa aking pagsusulat.

Dumating ang isa sa pinakamasayang araw ng buhay ko, ang pagdating ng Tatay at sabihing ito na ang huli niyang uwi dahil hindi na siya babalik ulit sa abroad.

Makalipas ang ilang buwan, trinangkaso ang Tatay. Sabi ng doktor ay overfatigue lang daw at kailangan niyang magpahinga. Pagkaraan nang ilang buwan, na-diagnose na may tumubong tumor sa utak ng Tatay at malignant na ito. Minsan naitanong sa akin ng uncle kong doktor kung nauntog ba ang Tatay o nabagsakan ng mabigat na bagay sa ulo. Nahihiyang ngiti, kamot sa ulo at isang “hindi ko po alam” lang ang naisagot ko.

Kung gaano kabilis na nadiskubre ang tumor niya sa utak ay ganun din kabilis na binawi sa amin ng Diyos ang Tatay. Habang pinagmamasdan ko ang Tatay habang mapayapa itong nakahimlay noong burol niya, nahihirapang tumulo ang luha ko. Kung tutuusin, hindi ko kilala ang taong ito. Siya ang tatay ko. Kalahati ng pagkatao ko ay galing sa kanya. Pero kung tatanungin mo ako kung anong gusto niyang timpla ng kape, kung allergic ba siya sa hipon na paborito ko, kung San Miguel o Purefoods ba ang team niya sa PBA–isang malaking EWAN lang ang maisasagot ko sa iyo.

Noong bata pa ako, nasa abroad ang Tatay. Kapag nandito naman siya para magbakasyon, mas malaking oras ang nagugol niya sa pag-aasikaso ng mga papeles niya para sa susunod niyang pag-alis. Nang tumigil na siya sa pagtatrabaho, ako naman ang abala sa mga reports, periodical examinations at mga research works. Nang nasa ospital na siya, kahit makipagkuwentuhan ay mahirap nang gawin dahil halos hindi na siya maintindihang magsalita dulot ng chemotherapy.

Matagal nang patay ang Tatay. Minsan nabalitaan kong dumating na ang seaman na tatay ng boss ko, pilit ko siyang pinauuwi nang maaga. Minsan ding buong kawilihan kong pinagmamasdan ang isang kaibigan ko na nagmamadali dahil baka masaraduhan na siya ng grocery. Kailangan niyang makabili ng ingredients ng spaghetti dahil ‘yun daw ang bilin ng tatay niyang na-stroke. Minsan rin nang makainuman ko ang matalik kong kaibigan habang binubuhos niya sa akin ang sama ng loob niya sa pagbabalik ng tatay niya na malupit sa kanila nang mahabang panahon at ipinagpalit sila sa ibang babae.

Sa tingin ko lang, “Buti ka pa nga may Tatay pa.” Syempre hindi ko sinabi iyon sa kanya. Baka mamaya tanungin pa niya ako kung kanino ako kampi, kami pa ang mag-away. Minsan din sinamahan ko ang kababata ko nang dinalhan niya ng pansit ang tatay niya sa City Jail. Hindi naman sila nagtatanong kung bakit ako ganun. Wala naman silang alam kay Tatay.

Maraming pagkakataon na nanghihinayang ako dahil masyadong maaga ang paghihiwalay namin ng Tatay. Gusto kong sisihin ang Pilipinas dahil napakahirap ng buhay dito. Sa Amerika ba may tatay na nangingibang-bansa para makapagtrabaho lang? Naisip ko tuloy na sumama na lang sa mga nagpipiket na mga migrante dahil alam ko tulad ko rin sila. Kadalasan rin sinisisi ko si Saddam Hussein at ang Gulf War dahil kinuha nila ang tatlong taon sa buhay ng Tatay. Sayang ang tatlong taong iyon. Nakalaro ko man lang sana ang Tatay ng basketbol o di kaya’y naturuan niya akong mag-bike. (Beinte anyos na ko nang matuto mag-bike).

Isa sa mga klase ko sa writing ang nagpasulat sa amin ng kahit ano tungkol sa aming mga tatay, samahan pa ng larawan kung maaari. Bigla tuloy akong nalito. Hindi ko alam kung anong tungkol sa Tatay ang isusulat ko.

Ikuwento ko kaya na isang Overseas Contract Worker si Tatay. Isang bagong bayani. Nag-aambag ng malaki sa ekonomiya ng Pilipinas. Sabihin ko kayang may larawan ng tatay kong may suot na hard hat na dilaw, construction boots at may hawak na drill at kasama niyang nakangiti ang mga kapwa niyang Pilipino with matching background na disyerto. O kaya ang larawan nilang magkakababayan habang pinagdiriwang nila ang New Year at nag-iiyakan dahil tinutugtog and Lupang Hinirang. Ang drama no?

Kuwento ko kaya na isang survivor ng Gulf War ang Tatay. Na natutulog siya at ipinaghehele ng mga Patriot at Scud Missiles. Pakita ko kaya ang mga remembrance ng Tatay na mga dull na landmines. Adventure naman ang dating nito.

Kuwento ko kaya kung paano hindi nagpabaya ang Tatay sa pagbibigay ng pangangailangan namin. Hindi kami sumasala sa pagkain, may magagandang damit, maayos na tirahan at nakakapag-aral. Siya ay naging isang good provider. Siguro isang malalim na buntong hiningang “Haaaaaay!” ang ibibigay sa akin ng mga kaklase ko.

O di kaya’y dalhin ko ang picture ni Tatay habang kini-chemotherapy siya. Ikwento ko din kaya na naging mabilis ang lahat ng mga pangyayari. Na inoperahan siya sa loob ng walong oras at binutasan ang ulo niya. Na nakalabas pa siya ng ospital. Pagkatapos ng isang linggo, agad siyang namatay. Tragic naman ang approach ko nito.

Gayahin ko kaya ang kuwento sa telebisyon na tipong galit na galit sa mundo ang anak dahil hindi ito nabigyan ng sapat na atensyon dahil inuna ng kanilang tatay ang pinansyal nilang pangangailangan. Teka, hindi naman totoo yon eh! Napaka-unfair naman ‘nun kay Tatay.

Ikuwento ko na lang kaya ang isa sa mga magagandang alaala namin kay Tatay. Apat na taon ako noon. Malinaw na malinaw pa sa alaala ko ang pangyayari. Kadarating lamang ng Tatay pagkaraan ng dalawang taon. Nagkaroon ng simpleng party sa bahay. Kainuman niya ang mga kumpare niya nang tumayo siya at binuhat ako mula sa kuna ko habang pinaglalaruan ko ang bagong matchbox na pasalubong niya sa akin. Inutusan niya ako na ikuha siya ng beer sa refrigerator. Pagkakuha ko ng beer ay kinandong niya ako at buong pagmamalaki na ibinida sa mga kumpare niya na natanggap na raw ako sa lokal na Day Care Center dahil abot na ng kanang kamay ko ang aking kaliwang tenga kahit idaan pa sa ibabaw ng ulo ko at matatas na ako magsalita at madali raw akong matuto. Matagal din akong nanatili sa pagkakandong niya. Mistula siyang bagong dating na hari na suot-suot ang kanyang korona. Ako ang kanyang korona.

Kapag naaalala ko ito, napapawi ang lahat ng panghihinayang ko sa mga taong kailangan niyang magtrabaho at mawala sa piling namin. Mga panahong kasama ng mga tatay nila ang mga anak nila. Ito na lang ang isusulat ko. Bago ang lahat, pupunasahan ko muna ang mga luha ko at ang patulo ko ng sipon. Baka mapatakan pa ang keyboard ng computer at ang hawak kong picture. Picture ng isang paslit na may hawak na bote ng beer habang kandong ng tatay na kitang-kita ang kasiyahan sa mukha.

13 Comments
  1. Di ko din maiwasang mangilid ang luha habang binabasa ang post na ito. Nakaka-relate ako dahil may tatay din ako na naghirap para mapalaki kaming magkakapatid. At nakaka-relate akong lalo dahil tatay na rin ako na pilit gumagawa ng mga kaparaanan para maisa-ayos ang kinabukasan ng aking mga anak.

    Maraming salamat sa pagsi-share nito… Isang makatutuhanang pagasasalaysay mula sa puso ng isang nagmamahal na anak sa kanyang pinakamamahal na ama…

  2. Ramil, nakakaantig talaga ng damdamin ang sulat na ito at magaling ang pagkasulat. Kaya minarapat ko na i-post dito.

    Salamat sa pagdaan sa blog na ito. Sana’y makikita pa natin ang iyong mga posts sa darating na mga araw. Isinama pala kita sa blogroll upang matunton ang magaling na mga sulat sa iyong blog.

  3. reading this story made me cry…soo heartwarming even thou i myself go thru difficult times. thank u for sharing ur story. more power 2 u.

  4. The title of the story is plain “Tatay”. It’s bad enough that you didn’t state that this is not your original story but what is worse is you changed the title of my published work.

  5. Luis, thank you for giving us information on this matter (discussed in the first paragraph of the post). As discussed with you through email, a name and address was indicated at the bottom of the post (now removed as a result of your clarification) to show that someone wrote this article, not us. That name appeared in the emails through which this great article circulated, and so we presume (which turned out to be false) that said person is the author. That being said, thank you for allowing us to share this great article with all Filipinos…many of whom could relate with it.

  6. Luis, loko ka, bakit mo ako pinapaiyak oras ng trabaho ko dito, namis ko si tatay, waaaaaaaaaaaaaaaaa!!!!!

  7. pare napakaganda ng istoryo mo, at pawang ka22hanan ang laman ng istorya mollalo na yung hirap ng pilipinas… pare ikaw alam mo na handa kayong suportahan ng tatay kaya nagawa niya yun, nde gaya ng akin ksama nga namin ang ama namin pero nde ko ramdam ang pagiging ama niya yun ang msakit pare… ngayon ama n rin ako at nangangarap na makapag ibang bansa upang mabigyan ng maganda buhay ang pamilya ko handa ako sakripisyo ang lahat para sa knila para mabigyan ng magandang buhay sila, kung mangyari man sa akin yan handa akong tangapin, kasya makita kung wlang laman ang tiyan at wlang tirahan ang aking pamilya…salamat sa post mo pare sana marami pang makabasa nito… GOD BLESS..

  8. kahit kay sino pa to nanggaling ang story at least may nakarelate.

    to the author of this story if totoo din t:

    Sige lang tol, ganyan talaga, If you imagine kong gaanu ka init sa saudi, sa story mo ehh kabaliktaran naman sa akin but not bad ang tatay ko isang simpleng tao lang na hangad ay mamahay ng normal, pero misan noun ako ang nagpaaral sa sarili ko, kayud ng husto hanggan sa 3 am ang off sa bar na tinatrabahuan, tapos may class pa sa umaga at working student pa, pumasok din sa isip ko na kung nagtrabaho si tatay sa labas sana maganda din ang buhay namin at nakapag-aral kami ng matiwasay, pero ngayun na may work na ako, narealized ko na tama din pala si tatay, mas masaya kung nasa bahay lang , oh sa pinas lang nagtrabaho , kasi makita mo palagi ang mga anak mo, matagoyud mo pa ng maganda, mabantayan mo at maturo-an mo. wala pa akong family but yun din ang ini-isip ko, at least ang work ko now is 6 month lang ang by next promotion 4 month lang sana lahat ng taga saudi pinoy ay mapashorten ang mga work nila, talagang preso ang kahalimbawa doun,

  9. hi,
    ang husay mo naman mag kwento. :)
    clap clap clap.

    nice one. :)

    since manunulat ka. totoo kaya ito?
    sana hindi kasi gusto ko buhay pa rin ang tatay mo.

  10. Pingback: Celebrating Father’s Day in the Philippines « VisitPinas.com

  11. Mas lumala po sipon ko ng basahin ko to kakaiyak. nakakantig naman ng puso. Ang husay po.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

You may use these HTML tags and attributes: <a href="" title=""> <abbr title=""> <acronym title=""> <b> <blockquote cite=""> <cite> <code> <del datetime=""> <em> <i> <q cite=""> <strike> <strong>